Sanatçıların Denizi

İster Haliç’ten denize bakarak büyük romantik deniz ressamı Ayvazovski’nin Boğaz sularında yüzdürdüğü hayalet gemilerine dalar gidersiniz, ister Ferruh Başağa’nın soyut geometrik çizgilerinden bir dalga puzzle’ı yaparsınız. Bu sergide seçim sizin!
Mavi Sergi’nin küratörü Galeri Nev’in sahibi Haldun Dostoğlu, serginin öyküsünü Rahmi Koç Müzesi’nin Halat Restoranı’nın bahçesinde nefis Haliç manzarası karşısında anlatıyor:
"Koç Kültür Sanat Tasarım, Türk resminde deniz diye bir sergiyi bizim için hazırlar mısınız teklifiyle geldiğinde çok heyecanlandım. Retrospektifler düzenlediğimden daha önce hiç tematik sergi hazırlamamıştım. Benim için çok ilginç bir tecrübe oldu. İşe Türk Resim Koleksiyonlarını taramakla başladık. Kimde neler var, yan yana koyduk ve aralarından hangileri nasıl yanyana gelir, günümüzle böylesi bir birlikteliğin ilişkisi nasıl kurulur; bunların tasarımını düşündük. Ve sergiye Ferruh Başağa, Ömer Uluç, Burhan Doğançay’ın konteksti deniz olmayan ama deniz olarak algılanabililir resimlerini kattık."
Mavi Sergi, 19. yy.’ın büyük romantiği Ayvazovski’nin dalgalarıyla ve hayalet gemileriyle başlıyor. Ayvazovski ve Civanyan, Zakaryan, Çıracıyan gibi dönemin tek deniz ressamları, kartpostal resimleriyle ünlü Ermeni sanatçılarının nostaljik resimleri eşlik ediyor. Sergide bu grubu kronolojik olarak bahriyeli ressamlarımız takip ediyor. Cumhuriyet ile birlikte plastik sanatlar sahnesinde gördüğümüz askeriyenin denizci ressamları arasında Diyarbakırlı Tahsin, İsmail Hakkı ve sisteki yelkenleriyle serginin iddialı ismi Abdülmecid Efendi bulunuyor. Ve bahriyelilerin zırhlı deniz resimlerinden sonra sırayı, CHP döneminde mecburi hizmetle Anadolu’nun çeşitli kentlerine gönderilen ressamlarımızın denize yer veren çalışmaları alıyor. Bu bölümü sergide Selim Turan’ın Bodrum’u temsil ediyor. Ve Bodrum’un, Kalmık’ın, Karaburçak’ın yerini Mavi Sergi’de son olarak serginin çağdaş resimleri alıyor. Ferruh Başağa’nın, Mübin Orhon ve Ömer Uluç’un deniz soyutlamalarında ya da soyutlamalarındaki deniz, Dostoğlu’na göre serginin günümüzle ilişkisini kuruyor.
Haldun Dostoğlu, Mavi Sergi’yi oluştururken, Osmanlı döneminde denizi resmedenlerin hep azınlıklar olduğunu keşfetmiş. Ve onlarla ilgili bilgiye zorlukla ulaşabilmiş. Hakkında çok az bilgi bulunan bu ressamlardan biri de sergideki "Saltanat Kayığı"nın ressamı Oskar Şimşidyan.
18 farklı koleksiyondan derlenen sergiye, tüm koleksiyonerler canı gönülden, heyecanla destek vermişler. Sorun çıkaran tek taraf her zamanki gibi Devlet Resim Heykel Müzesi ve Deniz Müzesi olmuş. Serginin proje koordinatörü Zeynep Ögel, Mavi Sergi için her iki müzeyle de aylar öncesinden yazışmaya başladıklarını ancak bir türlü olumlu yanıt alamadıklarını söylüyor. Ve "Eğer bunu güvenlik açısından yaptılarsa, burada toplanan tüm resimler sigortalandı; serginin sigorta maliyeti birkaç milyon doları çoktan buldu. Sergide bu müzelerden getirmek istediklerimiz olamayacak. Bu da bizim eksikliğimiz değil," diyor.19. yy.’a ait resimlerle ilgili bilgi bulma sırasında da zorlandıklarını belirten Ögel, yabancı kayıtlarda, mesela Sothebys kaynaklarında daha geniş bilgiye rastlamalarına şaşırdıklarını ifade ediyor.
Mavi Kitap’ın yazarı Ferit Edgü, serginin kataloğundaki yazısında "Gerçek bir sanatçı için deniz yaşamın başlangıcıdır. Sonrası ise kara toprak. Her deniz resmi bize şöyle seslenir: İşte deniz," diyor.
O zaman bize de şunu söylemek kalıyor:
İşte deniz, işte sergi.
Mavi Sergi
Bitiş tarihi: 3 Ekim 2002
Rahmi M. Koç Müzesi
(0212) 356 25 22